مرسوم ميان قدما در تأليف كتاب ، شايد عدم ذكر منابع و ابهام در بيان آنها در آثار ايشان را نتوان عيب شمرد ، اما مسلما اين شيوه در آثار متأخران به ويژه آنان كه با سبك و روش علمى كتاب مىنويسند و دانش‌پژوهان سيستم آموزشى جديد را مخاطب قرار مىدهند نقصى آشكار به شمار مىآيد . اين اشكال موجب مىشود خوانندهء علاقه‌مند به مراجعه به منابع اصلى نتواند دريابد كه فىالمثل عسقلانى يا ابن جزرى در كدام يك از آثار خود فلان سخن را گفته و يا به همان حديث در كدام يك از مجامع حديثى ثبت است و آيا استنباط و اجتهاد مؤلف از آن سخن يا اين حديث به صواب است يا خير ؟ اعتماد زرقانى به منابع واسطه‌اى چون اتقان سيوطى گاه به حدى است كه در بسيارى موارد ، عين نظر ، اجتهاد و يا گزارش موجود در آنها را با حفظ لفظ در كتاب خود تكرار مىكند . براى مثال در مناهل در مبحث ترتيب آيات و سور قرآن مىخوانيم : اجل انعقد الاجماع على ذلك تاما لا ريب فيه . و ممن حكى هذا الاجماع جماعة منهم الزركشى فى البرهان ، و ابو جعفر فى المناسبات اذ يقول ما نصه « ترتيب الآيات فى سورها واقع بتوقيفه ( ص ) و امره من غير خلاف فى هذا بين المسلمين » . . . « 1 » اين عبارت در اتقان چنين آمده است : « الاجماع و النصوص المترادفة على أن ترتيب الآيات توقيفى ، لا شبهة فى ذلك و أما الاجماع فنقله غير واحد منهم الزركشى فى البرهان و ابو جعفر بن الزبير فى مناسباته و عبارته : « ترتيب الآيات فى سورها واقع بتوقيفه ( ص ) و أمره من غير خلاف فى هذا بين المسلمين . » « 2 » . جالب اين است كه در اغلب اين وام‌گيرىها و اقتباس‌ها از جمله مورد يادشده از ذكر منبع و مرجع مربوط خوددارى شده است . 2 . اعتماد به منابع واسطه ، موجب نقص ديگرى در مناهل شده است و آن تكرار اشتباهات ديگران است . به عنوان مثال احاديث در كتاب مناهل غالبا نقل به مضمون و يا گاهى با تغيير در لفظ و عبارت نقل شده‌اند . گاه در ضبط اسامى اشخاص خطاها تكرار شده است . از جمله در جلد اول صفحهء 338 از يكى از تابعان به نام يعلى بن مالك سخن به ميان آمده است كه در تراجم نظير

--> ( 1 ) . مناهل العرفان ، 1 : 340 . ( 2 ) . جلال الدين سيوطى ، الاتقان فى علوم القرآن ، 1 : 172 .